BWG ชูผลตรวจ กรอ. ไม่พบ ปล่อยน้ำเสีย แต่เหตุใดข้อเท็จจริงสำคัญจึงไม่ได้รับการขยายความ พร้อมร้องสอบรายการ DECODE ทาง ไทยพีบีเอส ส่อสร้างหลักฐานเท็จ
เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า จากเวทีเสวนา“มีทางออกไหม? ปัญหาน้ำเสีย จังหวัดสระบุรี” เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งจัดโดยมูลนิธิบูรณะนิเวศ (EARTH) ร่วมกับ DECODE ไทยพีบีเอส ซึ่งพบว่า “ไทยพีบีเอส”นำภาพ“หลุมฝังกลบเปิดผ้าใบ มีน้ำล้อมรอบ” ซึ่งล่าสุด บริษัท เบตเตอร์ เวิลด์ กรีน จำกัด (มหาชน) หรือ BWG ออกมาเปิดเผยว่า ภาพดังกล่าว ถูกดัดแปลงทำขึ้นมาใหม่แตกต่างจากภาพจริง และนำเสนอบนเว็บไซต์ DECODE ของไทยพีบีเอส (องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย)
ทั้งนี้ BWG ใช้เป็นหลักฐานสำคัญในการฟ้องร้องการกระทำในการเผยแพร่เว็บไซต์ DECODE ข้อหา สร้างหลักฐานเท็จ เพื่อสร้างภาพความใจต่อผู้ชมให้สอดคล้องวาระข่าวที่ถูกกำหนดไว้ พร้อมนำไปประกอบการนำเสนอใน
บ. BWG ชี้ว่า ภาพจริงๆที่ไทยพีบีเอสไปแอบถ่ายก่อนถูกดัดแปลงภาพ คือหลุมฝังกลบที่เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องเปิดออกเพื่อเติมขยะ ก่อนจะปิดผ้าใบกลับเหมือนปกติที่หลุมฝังกลบจะมีผ้าใบคลุมตลอดเวลาและบริเวณโดยรอบหลุมฝังกลบมีการจัดทำคูระบายน้ำซึ่งจะมีผ้าใบคลุมเช่นเดียวกัน และจะไม่มีน้ำดำเหมือนภาพที่ถูกตัดต่อ” เปิดผ้าใบเพื่อนำขยะลงหลุม แต่ภาพที่เผยแพร่อาจทำให้เข้าใจว่าเปิดโล่งตลอดเวลา ประเด็นที่บริษัทขอให้ตรวจสอบ คือการเลือกใช้ภาพหลุมฝังกลบของ BWG บนเว็บไซต์ DECODE ที่ภาพดังกล่าวเป็นช่วงที่มีการเปิดผ้าใบคลุมเพื่อดำเนินการนำของเสียลงหลุมตามขั้นตอนปฏิบัติงาน แต่ไม่มีการอธิบายประกอบถึงสภาพหลุมฝังกลบในช่วงปกติที่มีการคลุมผ้าใบ รวมถึงระบบรองพื้นและมาตรการป้องกันการรั่วซึมตามรายละเอียดทางวิศวกรรมของโครงการ รวมถึงได้ตัดต่อภาพให้กลุมฝังกลบมีน้ำดำล้อมรอบส่อเจตนาให้เกิดความเข้าใจผิดว่าหลุมฝังกลบมีน้ำเสีย
BWG เห็นว่าการเลือกใช้ภาพเพียงบางช่วงเวลาโดยขาดคำอธิบาย อาจทำให้ประชาชนเข้าใจว่าหลุมฝังกลบเปิดโล่งตลอดเวลาหรือไม่มีระบบควบคุมผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม จึงเรียกร้องให้ตรวจสอบกระบวนการคัดเลือกภาพ พร้อมขอให้เผยแพร่ภาพและข้อมูลระบบป้องกันมลพิษของโครงการประกอบ เพื่อให้ประชาชนได้รับข้อเท็จจริงครบทุกด้าน ตัวแทน BWG กล่าว
บ.BWG ต้องการให้“ไทยพีบีเอส”ตรวจสอบ ชี้แจง และแก้ไข เพราะเห็นว่าการนำเสนอข้อมูลบางส่วนอาจขาดบริบททางวิศวกรรมและความรอบด้านในการตรวจสอบข้อเท็จจริง จนส่งผลให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการดำเนินกิจการของ BWG โดยประเด็นหลักที่ BWG ระบุในหนังสือร้องเรียน คือคำชี้แจงของกรมโรงงานอุตสาหกรรมเกี่ยวกับผลตรวจโรงงานจัดการของเสีย 3 แห่งในจังหวัดสระบุรี ซึ่งมีข้อค้นพบแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยโรงงาน2 แห่งที่อยู่บนลำน้ำสายเดียวกันกับ BWG ถูกตรวจพบเส้นทางการระบายน้ำออกนอกพื้นที่อย่างชัดเจนจนมีคำสั่งปิดโรงงาน ขณะที่การตรวจสอบ BWG ไม่พบหลักฐานการระบายน้ำเสียออกสู่แหล่งน้ำสาธารณะ BWG จึงตั้งคำถามว่า เหตุใดข้อเท็จจริงสำคัญดังกล่าวจึงไม่ได้รับการขยายความอย่างเพียงพอในการดำเนินรายการ ทั้งที่เป็นข้อมูลพื้นฐานต่อการพิจารณาว่าโรงงานใดอาจเกี่ยวข้องกับปัญหาน้ำดำ
BWG มั่นใจว่า การตรวจพบสารบางชนิดในน้ำที่อยู่ภายในบ่อจัดการของโครงการ ไม่ได้หมายความว่าเป็นหลักฐานการระบายน้ำเสียออกสู่สิ่งแวดล้อมโดยอัตโนมัติ เพราะต้องพิจารณาตำแหน่งตรวจวัดและเส้นทางการจัดการน้ำด้วย และที่ผ่านมา BWG ไม่ได้ปฏิเสธคำสั่งของกรมโรงงานฯ ที่ให้แก้ไขระบบจัดการน้ำและหยุดประกอบกิจการบางส่วน ซึ่งอยู่ระหว่างการดำเนินการ แต่ย้ำว่าข้อบกพร่องภายในโครงการกับการพิสูจน์ว่ามีการปล่อยน้ำเสียสู่แหล่งน้ำสาธารณะเป็นข้อเท็จจริงคนละประเด็น
ประเด็นที่ BWG ให้ความสำคัญเป็นพิเศษ คือกระบวนการกลั่นกรองข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ก่อนนำเสนอต่อสาธารณะ โดยตั้งข้อสังเกตต่อการเผยแพร่สไลด์ข้อมูลระบบบำบัดน้ำเสียที่นำค่า COD จากระบบบำบัดทางเคมีชุดที่ 2 ซึ่งเป็นน้ำระหว่างกระบวนการบำบัด มาเปรียบเทียบกับเกณฑ์น้ำทิ้ง 120 มิลลิกรัมต่อลิตร COD หรือ Chemical Oxygen Demand เป็นค่าที่ใช้ประเมินภาระมลสารในน้ำ โดยการพบค่า COD สูงในน้ำระหว่างบำบัด แสดงถึงภาระที่ระบบต้องจัดการ แต่ไม่สามารถนำไปยืนยันการปล่อยน้ำทิ้งเกินมาตรฐานได้โดยตรง
BWG ระบุว่า แผนผังที่นำเสนอยังแสดงขั้นตอนการบำบัดเพิ่มเติม โดยน้ำที่มีค่า COD สูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดจะถูกส่งเข้าสู่ระบบชีวภาพและระบบ Reverse Osmosis (RO) ก่อนนำน้ำกลับมาใช้ประโยชน์ตามแนวทางที่ปรากฏในแผนผัง
บริษัทจึงเห็นว่า การนำตัวเลขดังกล่าวไปเผยแพร่โดยไม่อธิบายให้ครบว่าเป็นน้ำจากขั้นตอนใด อาจทำให้ผู้ชมเข้าใจว่าเป็นผลตรวจน้ำเสียที่โรงงานปล่อยออกนอกพื้นที่แล้ว
“BWG ตั้งคำถามถึงมาตรฐานการตรวจสอบข้อมูลของสื่อสาธารณะว่า ก่อนเผยแพร่สไลด์ทางเทคนิคที่มีผลต่อความน่าเชื่อถือของบริษัท ได้มีการตรวจสอบความหมายของข้อมูลและเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องชี้แจงอย่างครบถ้วนแล้วหรือไม่
นอกจากนี้ บริษัทยังทักท้วงการใช้ข้อมูลความจุหลุมฝังกลบจาก EIA ปี 2546 เปรียบเทียบกับปริมาณกากอุตสาหกรรมสะสมในปัจจุบัน โดยเห็นว่าต้องพิจารณาการเปลี่ยนแปลงโครงการ วิธีจัดการกาก การบดอัด และเอกสารอนุญาตที่มีผลบังคับใช้ล่าสุดประกอบด้วย “ตัวแทน บ.BWG กล่าว
บ. BWG ย้ำว่าจากการตรวจสอบข้อมูลการติดต่อของบริษัท ไม่เคยปรากฏว่าทีมงาน DECODE หรือไทยพีบีเอสได้ติดต่อขอสัมภาษณ์ ขอเอกสาร หรือเชิญผู้แทนบริษัทเข้าร่วมชี้แจงก่อนจัดเวทีและเผยแพร่เนื้อหาที่กล่าวถึงบริษัทโดยตรง ทั้งที่ข้อมูลดังกล่าวเกี่ยวข้องกับระบบบำบัดน้ำเสีย หลุมฝังกลบ และมาตรการป้องกันมลพิษ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยรายละเอียดทางวิศวกรรมและหลักฐานประกอบการอธิบาย แต่กลับพบว่าประธานมูลนิธิบูรณะนิเวศ และเจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษรายหนึ่ง ซึ่งก่อนหน้านี้มีพฤติกรรมการใช้อำนาจเกินขอบเขต รวมทั้งการใช้ความสัมพันธ์ส่วนตัวกับทีมงาน DECODE กำหนดวาระการเสวนา
บริษัทจึงขอให้ตรวจสอบการปฏิบัติตามหลักการให้สิทธิผู้ถูกกล่าวถึงชี้แจงข้อเท็จจริง หรือ Right of Reply ซึ่งเป็นหลักสำคัญของความเป็นธรรมในการนำเสนอข่าวหนังสือร้องเรียนยังตั้งข้อสังเกตต่อการทำหน้าที่ของผู้ดำเนินรายการ DECODE ประเด็นการตั้งคำถามบางช่วงมีลักษณะกดดันให้กรมโรงงานอุตสาหกรรมใช้อำนาจสั่งปิดโรงงาน แม้เจ้าหน้าที่ได้พยายามชี้แจงข้อเท็จจริงว่า การดำเนินการต้องมีพยานหลักฐานและฐานกฎหมายรองรับ
นอกจากนั้นยังมีข้อสังเกตุอีกว่า ก่อนการเสวนาจะเกิดขึ้นประธานมูลนิธิบูรณะนิเวศซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับทีมงาน DECOE ได้พบปะพูดคุยกับเจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษรายหนึ่ง ซึ่งเป็นบุคคลที่เคยแสดงพฤติกรรมการใช้อำนาจเกินขอบเขตหน้าที่มาแล้ว จึงสร้างความวิตกแก่บริษัทต่อความเป็นอิสระในการกำหนดวาระข่าว และทิศทางของเนื้อหาที่นำเสนอ
BWG จึงยื่นหนังสือร้องเรียนถึงประธานคณะอนุกรรมการรับและพิจารณาเรื่องร้องเรียนจากประชาชน องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) พร้อมสำเนาถึงประธานกรรมการนโยบาย ผู้อำนวยการ ส.ส.ท. ประธาน กสทช. และผู้รับผิดชอบรายการ DECODE ไทยพีบีเอส
รวมทั้ง ขอให้ตรวจสอบกรณีทีมข่าว DECODE ไทยพีบีเอสลงพื้นที่ร่วมกับผู้แทนมูลนิธิบูรณะนิเวศเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 โดยระบุว่าไม่ปรากฏการประสานงานให้บริษัทชี้แจงข้อเท็จจริงประกอบการรวบรวมข้อมูล
BWG ขอไทยพีบีเอสตรวจสอบ 5 ประเด็น เปิดพื้นที่ชี้แจงอย่างเป็นธรรมหนังสือร้องเรียนขอให้ ส.ส.ท. ตรวจสอบกระบวนการทำงานของ DECODE ใน 5 ประเด็นหลัก ได้แก่ ความเป็นกลางของผู้ดำเนินรายการ การนำเสนอคำชี้แจงของหน่วยงานรัฐ การเลือกใช้ภาพและการลงพื้นที่ สิทธิในการชี้แจงของบริษัท และความครบถ้วนของการตรวจสอบข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรม พร้อมขอให้พิจารณาความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้องหากพบการดำเนินการที่ขัดต่อมาตรฐานจริยธรรมวิชาชีพ
บริษัทเรียกร้องให้ไทยพีบีเอสเปิดพื้นที่ชี้แจงข้อเท็จจริง เผยแพร่เอกสารทางวิศวกรรมและภาพประกอบที่ครบถ้วน รวมถึงแก้ไขข้อมูลที่อาจสร้างความเข้าใจคลาดเคลื่อนผ่านช่องทางที่สามารถเข้าถึงผู้รับสารเดิมได้อย่างเหมาะสม
โดยขอให้แจ้งผลการพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษรภายใน 7 วันทำการนับแต่ได้รับหนังสือ พร้อมสงวนสิทธิในการดำเนินการตามกฎหมาย หากไม่มีการตรวจสอบหรือแก้ไขข้อมูลที่คลาดเคลื่อนจนก่อให้เกิดความเสียหายอย่างต่อเนื่อง
ย้ำพร้อมให้ตรวจสอบ แต่ต้องตรวจสอบทุกฝ่ายด้วยมาตรฐานเดียวกัน
BWG ยืนยันว่า บริษัทไม่ได้มีเจตนาขัดขวางเสรีภาพสื่อหรือปฏิเสธการตรวจสอบปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่สนับสนุนให้หน่วยงานรัฐตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษอย่างรอบด้าน โดยใช้ข้อเท็จจริงและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เป็นเครื่องตัดสิน แต่เห็นว่าการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะต้องแยกแยะให้ชัดระหว่างข้อสงสัย ผลตรวจระหว่างกระบวนการบำบัด และหลักฐานที่พิสูจน์การกระทำผิดได้จริง
“ข้อร้องเรียนไม่ใช่การเรียกร้องให้สื่อหยุดตรวจสอบ BWG แต่เป็นการเรียกร้องให้การตรวจสอบดำเนินไปอย่างถูกต้อง ครบถ้วน และเป็นธรรม โดยเฉพาะเมื่อข้อมูลที่เผยแพร่สามารถส่งผลต่อความเชื่อมั่นของประชาชน ผู้ถือหุ้น ลูกค้า และคู่ค้าของบริษัทมหาชน”
