เมื่อวันที่ 30 มีนาคม นายวีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ประธานสภาลมหายใจกรุงเทพฯ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา กล่าวถึงวิกฤตฝุ่นPM2.5 ในภาคเหนือ โดยระบุว่า มี 8 เหตุผลที่ทำให้ปัญหาฝุ่น จากไฟป่าในพื้นที่ภาคเหนือเข้าขั้นวิกฤต 8 เหตุผลที่ทำให้ปัญหาไฟป่าลุกลาม มีดังนี้
1.งบประมาณกลางสกัดไฟป่ามาช้า โดยปกติแล้ว งบสำหรับการดำเนินการแก้ปัญหาไฟป่า จะออกในช่วงกลางเดือน ธ.ค.ของทุกปี แต่ในครั้งนี้ งบประมาณออกมาในช่วงหลังเสร็จสิ้นการเลือกตั้งในเดือน ก.พ. ซึ่งค่อนข้างล่าช้า และมีผลต่อการจ้างงานเหล่าอาสาสมัคร ในการเฝ้าระวังพื้นที่
2.น้ำมันแพงมาก อุปกรณ์ดับไฟต้องใช้น้ำมัน เป็นภาวะที่เกิดขึ้นจากสถานการณ์ปัจจุบัน ที่ไม่ได้มีการคาดการณ์ไว้ก่อน วันนี้เจ้าหน้าที่พิทักษ์ไฟป่า ไม่มีน้ำมัน บางพื้นที่ขาดแคลนน้ำมันมานานกว่า 1 สัปดาห์แล้ว ไม่สามารถขนอุปกรณ์ หรือนำรถเข้าไปยังพื้นที่เพื่อสกัดไฟได้
3.งบประมาณเบี้ยเลี้ยงไม่มี ทหาร กอรมน. จึงมาช่วยเฝ้าป่าสกัดไฟไม่ได้ ข้อนี้ต่อเนื่องมาจากข้อแรก คือเมื่องบประมาณออกมาล่าช้า ทำให้ขาดงบประมาณ ในการว่าจ้างทั้งอาสาสมัครในการเฝ้าระวังพื้นที่ รวมถึงการจ่ายเป็นเบี้ยเลี้ยงให้ทหาร ที่จะคอยลาดตระเวนพื้นที่ เพื่อเฝ้าระวังหรือระงับเหตุทันทีที่พบเจอเหตุไฟป่าได้
4.รัฐบาลกลางไม่ค่อยมีบทบาท ในช่วงจะมีรัฐบาลใหม่ โดยเรื่องนี้ประธานสภาลมหายใจ กรุงเทพฯ กล่าวว่า แม้จะเป็นรัฐบาลรักษาการ ก็มีอำนาจในการสั่งการได้ ตนอยากเห็นแนวทางที่ชัดเจน รวมถึงการอนุมัติงบช่วยเหลือเร่งด่วนลงพื้นที่ไปก่อน เพื่อใช้ในการแก้ปัญหา
5.ลมที่พัดในภาคเหนือปีนี้พัดแรงกว่าปกติ กระพือไฟให้ขยายเร็วมากๆ จากเครื่องมือตรวจวัด พบว่าปีนี้ลมแรงกว่าทุกปี ทำให้ไฟป่าที่เกิดขึ้น ลุกลามขยายวงกว้างกว่าเดิม ทั้งไฟป่าที่เกิดขึ้นเอง และรวมถึงไฟป่าที่เกิดจากความตั้งใจของมนุษย์
6.หน่วยงานรัฐชิงเผาด้วยการไม่เปิดเผยข้อมูล และไม่เชื่อมโยงกัน ขณะที่บางหน่วยจ้างเอกชนที่อาจไม่มีทักษะการวางแผนบริหารเชื้อเพลิง จุดแล้วดับไม่เป็น โดยจากการหาข้อมูลกับชาวบ้านในพื้นที่ มีการตั้งข้อสังเกตุว่า เอาคนนอกภาคเหนือมาทำงานนี้หรือเปล่า ทำให้คนกลุ่มเหล่านี้ ไม่เข้าใจสภาพป่าของภาคเหนือดี อาจไม่เข้าใจเรื่องทิศทางลม และการวางแผนดำเนินการที่ไม่รัดกุม จุดเผาแล้ว ไม่สามารถควบคุมได้
7.ลมตะวันตกพาฝุ่นข้ามมาจากป่าสาละวินในเมียนมา เรื่องนี้ต่อเนื่องจากข้อที่ 5 หากเรามองจากภาพถ่ายดาวเทียมจะพบว่า มีการเผาในเมียนมามากกว่าในประเทศไทย แต่คนไทย ได้รับผลกระทบมากกว่า เนื่องจากเมียนมาเป็นต้นลม แต่ไทยอยู่ปลายทางของลม ดังนั้นลมที่พัดมาจึงพาฝุ่นข้ามแดนมาด้วยเป็นจำนวนมาก
8.ลมตะวันออกเฉียงเหนือ หมุนวนพาฝุ่นการเผาจากนาในพิจิตร ลพบุรี และอีสานให้วนขึ้นภาคเหนือ เพราะลมตะวันออกเฉียงเหนือชนกับลมตะวันตกเฉียงใต้ในช่วงนี้
สำหรับแนวทางการแก้ปัญหาดังกล่าว ประธานสภาลมหายใจกรุงเทพฯ กล่าวว่า จะต้องดำเนินการทั้งในแบบวิทยาศาสตร์และเศรษฐศาสตร์ โดยในทางวิทยาศาสตร์คือการพยายามระงับไฟป่าให้แคบลงด้วยวิธีการต่างๆ ส่วนในทางเศรษฐศาสตร์ คือการทำความเข้าใจกับกลุ่มคนที่เผาป่า ซึ่งหลายคนมักพุ่งเป้าไปที่เกษตรกร
ทั้งที่เกษตรกร มีแค่ 15% เท่านั้น อีกกว่า 80% เป็นการเผาที่เกิดในป่า เกษตรกร คุยง่าย ควบคุมง่าย แต่ภาครัฐก็ต้องเข้าไปช่วยเขา เพราะการเผามันช่วยลดต้นทุนให้พวกเขาได้ ส่วนการเผาที่เกิดในป่า มาจากหลายกลุ่มคน จะเห็นได้ว่าแต่ละปี มีการดำเนินคดีจากกลุ่มคนเหล่านี้กว่า 300 ราย แต่ก็ยังเกิดเหตุซ้ำอีก
นายวีระศักดิ์ ย้ำว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นค่อนข้างน่าเป็นห่วง และไม่อาจคาดการณ์ได้ว่าในฤดูฝน ซึ่งปกติประเทศไทยจะเข้าสู่ฤดูฝนในเดือน มิ.ย. สถานการณ์จะสงบลงจริงหรือไม่ เนื่องจากประเทศไทย กำลังเข้าสู่ภาวะซูเปอร์เอลนิโญ ที่อาจทำให้ปริมาณฝนน้อยลง อากาศแล้ง และร้อนมากกว่าเดิม
